Obowiązkowy system DIWASS w transgranicznym przemieszczaniu odpadów od 21 maja 2026 r.
Od 21 maja 2026 r. w procedurach transgranicznego przemieszczania odpadów obowiązkowe stanie się korzystanie z unijnego systemu DIWASS (Digital Waste Shipment System). Zmiana ta stanowi element szerszej reformy unijnych przepisów dotyczących gospodarowania odpadami i ma na celu pełną cyfryzację procedur związanych z ich międzynarodowym przemieszczaniem.
Podstawa prawna zmian
Obowiązek stosowania systemu DIWASS został wprowadzony na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1157 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie przemieszczania odpadów, zmiany rozporządzeń (UE) nr 1257/2013 i (UE) 2020/1056 oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1013/2006.
Pomimo, iż wspomniane rozporządzenie weszło w życie jeszcze w 2024 roku, unijny ustawodawca przewidział okres przejściowy umożliwiający przygotowanie administracji publicznej oraz przedsiębiorców do wdrożenia rozwiązań informatycznych. W rezultacie obowiązek korzystania z DIWASS zacznie mieć zastosowanie od 21 maja 2026 r.
Czym jest DIWASS?
DIWASS to centralny system informatyczny prowadzony przez Komisję Europejską, który ma służyć do wymiany informacji i dokumentacji w ramach transgranicznego przemieszczania odpadów. Będzie on umożliwiał w szczególności elektroniczne składanie notyfikacji dotyczących transgranicznego przemieszczania odpadów, przekazywanie dokumentacji towarzyszącej transportom, czy także prowadzenie komunikacji pomiędzy przedsiębiorcami, a właściwymi organami państw członkowskich.
DIWASS zastąpi dotychczasowe papierowe formularze i dokumentację wykorzystywane w procedurach transgranicznego przemieszczania odpadów, jednocześnie system stanie się podstawowym kanałem komunikacji pomiędzy przedsiębiorcami, a właściwymi organami państw członkowskich, w sprawach związanych z transgranicznym przemieszczaniem odpadów.
Kogo obejmuje stosowanie DIWASS?
Obowiązek korzystania z systemu DIWASS obejmuje podmioty uczestniczące w transgranicznym przemieszczaniu odpadów, w szczególności przedsiębiorców dokonujących wysyłki lub odbioru odpadów, a także inne podmioty zaangażowane w organizację lub realizację ich przewozu.
Obowiązek ten będzie miał zastosowanie niezależnie od tego, czy przemieszczanie odpadów będzie odbywać się w ramach procedury uprzedniego pisemnego zgłaszania i zgody (tzw. „procedura notyfikacyjna”), czy na podstawie procedury informowania, określonej w art. 18 rozporządzenia, przy czym obsługa tych procedur od 21 maja 2026 r. będzie prowadzona wyłącznie w formie elektronicznej.
Najważniejsze konsekwencje praktyczne
Rozporządzenie UE 2024/1157 przewiduje, że za pośrednictwem systemu DIWASS przekazywane będą informacje i dokumenty związane zarówno z procedurą notyfikacyjną, jak i z procedurą informowania.
- Procedura notyfikacyjna
W ramach procedury notyfikacyjnej system DIWASS będzie wykorzystywany w szczególności do przekazywania:
- dokumentu zgłoszenia oraz dodatkowych informacji wymaganych zgodnie z załącznikiem nr II do rozporządzenia;
- całej korespondencji pomiędzy zgłaszającym, a właściwymi organami w ramach postępowania dot. udzielenia zezwolenia na zgłoszone przemieszczenie;
- decyzji właściwych organów dotyczących zgłoszonego przemieszczenia;
- dokumentów przesyłania dot. poszczególnych transportów
2. Procedura informowania
W przypadku procedury informowania system DIWASS obejmuje w szczególności:
- formularz określony w załączniku VII do rozporządzenia;
- umowę pomiędzy osobą, która organizuje przemieszczenie a odbiorcą, o której mowa w art. 18 ust. 10 rozporządzenia.
Rejestracja do systemu i identyfikacja podmiotów w DIWASS
Korzystanie z systemu DIWASS będzie możliwe po uprzedniej rejestracji podmiotu w systemie. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez Komisję Europejską, proces rejestracji ma rozpocząć się w kwietniu 2026 roku. Dostęp do systemu będzie zapewniony zarówno przez stronę internetową Komisji Europejskiej, jak również przez oprogramowanie komercyjne, zintegrowane z systemem centralnym (umożliwiające automatyczną wymianę danych z DIWASS) pod warunkiem spełnienia wymogów interoperacyjności.
Rejestracji w DIWASS będzie dokonywać użytkownik będący osobą fizyczną reprezentującą dany podmiot. Warunkiem skutecznej rejestracji będzie posiadanie aktywnego konta EU Login oraz odpowiedniego umocowania do reprezentowania przedsiębiorcy (wynikającego z wpisu do CEIDG/KRS albo z udzielonego pełnomocnictwa). W przypadku podmiotów mających siedzibę w Polsce, rejestracja będzie podlegała zatwierdzeniu przez GIOŚ, po weryfikacji danych podmiotu oraz uprawnień osoby dokonującej zgłoszenia.
Podmioty mają być identyfikowane w DIWASS za pomocą głównego numeru identyfikacyjnego, którym będzie europejski numer identyfikacji podatkowej (EORI), o ile został on nadany danemu podmiotowi. W odniesieniu do podmiotów, które go nie posiadają, zasady identyfikacji zostaną określone na poziomie krajowym – przy czym planowane jest, aby w takich przypadkach, funkcję głównego numeru identyfikacyjnego pełnił NIP.
Dodatkowo w systemie DIWASS wykorzystywane będą również inne numery rejestracyjne ustalane na poziomie krajowym, w tym w szczególności NIP (o ile nie pełni funkcji numeru głównego), REGON, a także numer rejestrowy BDO.
Przepisy dotyczące zgłoszeń przed 21 maja 2026 r.
Rozporządzenie przewiduje okres przejściowy, w ramach którego do zgłoszeń, co do których właściwy organ wydał potwierdzenie przyjęcia przed 21 maja 2026 r., stosuje się dotychczasowe przepisy rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Zgłoszenia, które nie uzyskają takiego potwierdzenia przed tą datą, będą podlegały nowym zasadom określonym w rozporządzeniu (UE) 2024/1157 – oznacza to, że dotychczasowe postępowanie zostanie umorzone i koniecznym będzie rozpocząć całą procedurę od nowa za pośrednictwem systemu DIWASS.
Jak możemy pomóc?
Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie dla przedsiębiorców przygotowujących się do wdrożenia nowych obowiązków wynikających z rozporządzenia (UE) 2024/1157. Pomagamy w identyfikacji obowiązków mających zastosowanie do konkretnych modeli działalności, oferujemy usługi doradcze zarówno w zakresie procedur notyfikacyjnych, jak i procedur informowania, a także wspieramy firmy w przygotowaniu do rejestracji w systemie DIWASS.
KONTAKT
