Nowelizacja prawa budowlanego
7 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1847), na podstawie której wprowadzone zostały zmiany istotne dla procesu inwestycyjno-budowlanego.
Zmiany dotyczą przede wszystkim:
- Rozszerzenia katalogu inwestycji budowlanych niewymagających decyzji o pozwoleniu na budowę, a wymagających jedynie dokonania zgłoszenia oraz katalogu inwestycji budowlanych niewymagających ani decyzji o pozwoleniu na budowę, ani zgłoszenia. Zwolnienia dotyczą m.in.: (i) bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności nie większej, niż 15 m3, a w przypadku zbiorników związanych z produkcją rolną uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej o pojemności nie większej, niż 30 m3, (ii) wolno stojących magazynów energii elektrycznej o pojemności nominalnej większej niż 300 kWh i nie większej niż 2000 kWh, (iii) wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m2, przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, (iv) wylotów do cieków naturalnych, (v) wolno stojących masztów o wysokości nie większej niż 7 m, (vi) konstrukcji oporowych o wysokości nie większej niż 0,80 m.
- Przewidziano mechanizm tzw. żółtej kartki. Bez wszczynania postępowania administracyjnego inwestora będzie można pouczyć o konieczności doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z pozwoleniem bądź projektem. Organ nadzoru budowlanego potwierdza pouczenie wpisem w protokole kontroli i wpisem w dzienniku budowy, a po upływie 60 dni od pouczenia sprawdza, czy roboty budowlane zostały doprowadzone do stanu zgodnego z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.
- Na gruncie nowelizacji zaostrzono wymogi proceduralne w postępowaniach odwoławczych. Wprowadzono bowiem obowiązek formułowania w odwołaniu od decyzji lub w zażaleniu na postanowienie precyzyjnych zarzutów, zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania lub zażalenia oraz wskazywania dowodów uzasadniających żądanie.
- Wydłużona została możliwość prowadzenia dziennika budowy oraz książki obiektu budowlanego w wersji papierowej do 31 grudnia 2031 r.
- Rozszerzono zakres zastosowania tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego do istotnych odstąpień, będzie to możliwe po upływie 10 lat od zakończenia budowy.
Ponadto od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe regulacje dotyczące obiektów ochrony zbiorowej dotyczące organizowania miejsc doraźnego schronienia. Dotyczą one m.in. obowiązku dołączenia przez inwestora do wniosku o pozwolenie na budowę w przypadku obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 93-95 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej – oświadczenia o obowiązku wykonania budowli ochronnej o określonej kategorii odporności i pojemności lub wykonania obiektu budowlanego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o określonej pojemności albo o braku takiego obowiązku.
Co zmiany oznaczają w praktyce?
- Rozszerzenie katalogu robót niewymagających pozwolenia na budowę lub nawet zgłoszenia może znacząco skrócić i uprościć proces inwestycyjny, obniżyć koszty formalne oraz zwiększyć elastyczność realizacji mniejszych i średnich inwestycji. Jednocześnie, niesie to za sobą zwiększoną odpowiedzialność inwestorów za prawidłową kwalifikację planowanych robót zgodność ich realizacji z przepisami techniczno-budowlanymi i planistycznymi.
- Wprowadzenie mechanizmu tzw. „żółtej kartki” oznacza dla inwestorów szansę na szybkie usunięcie nieprawidłowości bez ryzyka sankcji administracyjnych.
- Wydłużenie okresu dopuszczalności prowadzenia dziennika budowy w formie papierowej ma szczególnie istotne znaczenie, bowiem daje dodatkowy czas na dostosowanie się do pełnej cyfryzacji dokumentacji i ogranicza ryzyko organizacyjne po stronie inwestorów oraz zarządców obiektów.
- Rozszerzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego zwiększa możliwości uporządkowania stanu prawnego obiektów, w których doszło do istotnych odstępstw od projektu w praktyce może znacząco zmniejszyć liczbę inwestycji pozostających w stanie trwałej niepewności prawnej.
- Nowe obowiązki dotyczące obiektów ochrony zbiorowej mogą natomiast mieć istotny wpływ zarówno na koszty, jak i harmonogram realizacji projektów.
W celu uzyskania szczegółowych informacji i ewentualnego wsparcia zapraszamy do kontaktu.
KONTAKT
E: wojciech.koczara@pl.Andersen.com
T: +48 22 690 08 88
M: +48 605 109 713
E: tomasz.srokosz@pl.Andersen.com
T: +48 32 731 68 52
M: +48 512 286 226
