Na celowniku fiskusa. Część VI KKS – jak wyłączyć odpowiedzialność?
Jak wskazywaliśmy w poprzednim wpisie, Kodeks karny skarbowy (KKS) przewiduje odpowiedzialność za wiele naruszeń przepisów podatkowych – od niezłożenia deklaracji po zaniżenie podatku. Na szczęście prawo daje też możliwość uniknięcia kary, jeśli podatnik sam naprawi swój błąd i zareaguje zanim urząd podejmie działania.
Najważniejsze narzędzia przewidziane przez KKS to czynny żal oraz korekta deklaracji.
Czynny żal – jak działa i kiedy chroni podatnika
Czynny żal to dobrowolne zawiadomienie organu podatkowego lub skarbowego o popełnieniu czynu zabronionego, zanim zostanie on ujawniony przez urząd. Jego skuteczne złożenie wyłącza karalność czynu skarbowego.
W praktyce najczęściej składany jest, gdy:
- deklaracja nie została złożona w terminie,
- księgi rachunkowe były prowadzone nierzetelnie,
- faktury były wystawiane nierzetelnie,
- nie zapłacono lub zapłacono nieodpowiednią zaliczkę na podatek/podatek dochodowy (PIT lub CIT) lub podatek VAT,
- bezprawnie stosowane były obniżone stawki VAT,
- bezprawnie stosowane było zwolnienie VAT.
Przesłanki skutecznego żalu
Skuteczność czynnego żalu wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek:
- zawiadomienie musi zostać złożone dobrowolnie i z własnej inicjatywy,
- należy ujawnić wszystkie istotne okoliczności czynu – czego dotyczyło naruszenie, w jaki sposób do niego doszło oraz kto brał w nim udział,
- konieczne jest uregulowanie należnego podatku wraz z odsetkami, czyli „naprawienie” naruszenia,
- organy nie mogą wcześniej posiadać wiedzy o popełnionym czynie – z czynnego żalu nie można skorzystać, jeśli postępowanie lub kontrola zostały już wszczęte albo urząd dysponuje informacją o naruszeniu
Należy również pamiętać, że czynny żal składa osoba fizyczna, która nie dopełniła obowiązku np. główna księgowa, członek zarządu, a nie spółka.
Jak złożyć czynny żal?
Czynny żal można złożyć:
- pisemnie (tradycyjnie lub elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy),
- ustnie do protokołu w urzędzie,
- za pomocą ePUAP.
W treści należy:
- wskazać dane podatnika,
- opisać, na czym polegało uchybienie,
- zadeklarować naprawienie błędu (np. poprzez korektę deklaracji i zapłatę podatku).
W praktyce do czynnego żalu najbezpieczniej jest załączyć np. potwierdzenie przelewu na rachunek urzędu skarbowego.
Korekta deklaracji – druga droga do uniknięcia odpowiedzialności
Drugim narzędziem chroniącym przed odpowiedzialnością karnoskarbową jest złożenie skutecznej korekty deklaracji podatkowej, nazywane również „szczególnym rodzajem czynnego żalu”, ponieważ w przeciwieństwie do ogólnego czynnego żalu, korekta dotyczy tylko czynów związanych z deklaracjami podatkowymi oraz księgami.
Warunki skutecznej korekty
Wyłączenie karalności przez korektę wymaga spełnienia następujących warunków:
- korekta musi zostać złożona skutecznie, czyli w trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej,
- złożenie korekty musi nastąpić przed wszczęciem postępowania.
- zaległy podatek musi zostać uiszczony wraz z odsetkami.
W praktyce, warto wytłumaczyć organowi przyczyny korekty w piśmie przewodnim (choć nie jest to obowiązkowe).
Kiedy korekta nie chroni
- Jeśli jest dokonana po wszczęciu postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, w zakresie objętym tym postępowaniem lub kontrolą,
- Jeśli organ wcześniej ujawnił naruszenie.
Czynny żal a korekta – różnice w skrócie
Na co zwrócić uwagę
- Nie czekaj na kontrolę – zarówno czynny żal, jak i korekta działają tylko, jeśli urząd jeszcze nie wie o błędzie.
- Zapłać należność i odsetki – brak zapłaty uniemożliwia skorzystanie z ochrony.
- Zachowaj dowód złożenia – wydruk UPO lub potwierdzenie przyjęcia pisma to Twój dowód bezpieczeństwa.
- Skorzystaj z profesjonalnego pełnomocnika – szczególnie przy większych korektach lub niepewnych sytuacjach.
Czynny żal i korekta deklaracji to dwa skuteczne sposoby na uniknięcie odpowiedzialności karno-skarbowej. Jeśli działasz szybko, dobrowolnie i uregulujesz należności, urząd nie ma podstaw do nałożenia kary. Niekiedy lepiej samemu przyznać się do błędu niż czekać, aż urząd zidentyfikuje go za nas.
AUTORZY WPISU
E: magdalena.keska-nowicka@pl.Andersen.com
T: +48 570 287 267
E: mikolaj.gawor@pl.andersen.com
T: +48 881 823 172