Zadaniowy czas pracy – co z nadgodzinami?
Zadaniowy czas pracy to rozwiązanie, które daje pracodawcy i pracownikowi dużą elastyczność. Bywa on nazywany potocznie „nienormowanym czasem pracy”, ale w rzeczywistości jego wprowadzenie nie wyklucza powstania nadgodzin. Jak więc korzystać z zadaniowego czasu pracy w sposób bezpieczny dla firmy?
Zadaniowy czas pracy – uwagi ogólne
System zadaniowego czasu pracy opiera się na samodzielności pracownika w organizacji swojego dnia pracy oraz przydzielaniu mu określonych zadań do wykonania przez pracodawcę. W takim przypadku pracodawca nie ewidencjonuje godzin pracy pracownika.
Wprowadzenie zadaniowego czasu pracy jest możliwe tylko wtedy, gdy uzasadnia to rodzaj pracy (specyfika stanowiska), jej organizacja lub miejsce wykonywania. Przykładowo, w systemie zadaniowym mogą pracować np. architekt, programista czy przedstawiciel handlowy.
Czy w zadaniowym czasie pracy powstają nadgodziny?
Ustalenie zadaniowego systemu czasu nie oznacza, że czas pracy pracownika jest nielimitowany. W świetle orzecznictwa powierzony zakres obowiązków powinien być możliwy do wykonania w ramach standardowych norm czasu pracy (8 godzin dziennie i przeciętnie 40 godzin tygodniowo).
Chodzi zatem o to, by zadania były dostosowane do rzeczywistych możliwości ich wykonania. Jeżeli bowiem pracodawca zleci pracownikowi wykonanie takiej liczby zadań, której wykonanie obiektywnie wymaga pracy ponad normę, to pracownik może skutecznie domagać się wynagrodzenia za nadgodziny.
Dowody na pracę w nadgodzinach
Jeżeli pracownik zdecyduje się pozwać pracodawcę, to on powinien udowodnić swoje twierdzenia. W praktyce jednak dowodem może być w zasadzie wszystko – od historii wysyłanych maili, przez informacje z monitoringu (np. GPS), aż po prywatne notatki pracownika.
Co istotne, nawet jeżeli pracownik nie wykaże precyzyjnie kwoty roszczenia, sąd pracy będzie mógł zasądzić sumę „odpowiednią” – czyli taką, która w przybliżeniu będzie odpowiadać ilości pracy w nadgodzinach.
Jeżeli zatem pracownik dostarczy dowodów pozwalających na oszacowanie ilości nadgodzin, to pracodawca może przegrać proces. Zdecydowanie zatem nie warto pozostawać biernym, lecz aktywnie kontrować twierdzenia i dowody przedstawiane przed sądem przez pracownika.
Jak ograniczyć ryzyko powstania nadgodzin w systemie zadaniowego czasu pracy?
Nadgodziny w zadaniowym systemie czasu pracy powstaną tylko wówczas, gdy świadczenie pracy w większym wymiarze wynika z zakresu przydzielonych zadań. Skoro pracownik jest samodzielny w organizacji pracy, to pracodawca ma prawo oczekiwać, że ten – wykonując swoje obowiązki w sposób sumienny i staranny – będzie pracował efektywnie. Pracownikowi nie będą zatem przysługiwały roszczenia związane z nadgodzinami, jeśli wyniknęły one ze złej organizacji pracy przez pracownika czy jej niedostatecznej intensywności.
W tym kontekście kluczowe jest odpowiednie uregulowanie warunków zatrudnienia pracownika pracującego w systemie zadaniowym. Warto pamiętać, że przydzielanie zadań powinno następować „po porozumieniu” z pracownikiem, dlatego podstawowymi sposobami ograniczenia ryzyka powstania nadgodzin mogą być – w zależności od organizacji pracy:
- zobowiązanie pracownika do zgłaszania sytuacji, w której nie jest w stanie wykonać przydzielonych zadań w normalnym czasie pracy,
- dokumentowanie ustaleń dotyczących zakresu zadań i jego akceptacji przez pracownika,
- żądanie od pracownika tworzenia planów dnia i przekazywania ich pracodawcy z wyprzedzeniem (np. listy spotkań z klientami).
***
Bezpieczne wdrożenie systemu zadaniowego wymaga analizy korzyści i ryzyka. Kodeks pracy nie zakazuje dokonywania szczegółowych ustaleń z pracownikiem – wręcz przeciwnie, doprecyzowanie zasad współpracy zwykle ogranicza nieporozumienia i zmniejsza ryzyko roszczeń o nadgodziny.
Jeżeli rozważają Państwo wprowadzenie zadaniowego systemu w firmie lub chcą zabezpieczyć się przed ewentualnymi sporami, zapraszamy do kontaktu.
AUTOR WPISU
E: pawel.grzembka@pl.Andersen.com
T: +48 32 731 68 50