Czy podatnicy mogą spodziewać się coraz częstszych kontroli w akcyzie?
Najnowsze dane Krajowej Administracji Skarbowej potwierdzają, że akcyza pozostaje jednym z priorytetowych obszarów działań kontrolnych. Szczególną uwagę organów przyciąga rynek wyrobów nikotynowych i e-papierosów – zwłaszcza w kontekście przepisów, które od 2025 r. objęły nowe kategorie wyrobów.
Skala kontroli w liczbach
W 2025 r. KAS przeprowadziła 1 172 kontrole detalicznych punktów sprzedaży e-papierosów. W 422 przypadkach (ok. 36%) stwierdzono naruszenie przepisów akcyzowych. W toku czynności zabezpieczono 3,2 mln ml płynów do e-papierosów pozbawionych polskich znaków akcyzy oraz 49 tys. sztuk jednorazowych e-papierosów.
Działania nie ograniczały się wyłącznie do detalistów. KAS prowadziła równolegle ogólnopolskie czynności wobec producentów, importerów oraz podmiotów dokonujących nabyć wewnątrzwspólnotowych. W ich ramach przebadano 1 388 próbek produktów:
- w 83,9% próbek stwierdzono nieprawidłowości w świetle przepisów o ochronie zdrowia,
- w 24,9% przypadków wykazano przekroczenie deklarowanej objętości e-płynu, co KAS kwalifikuje jako podstawę do zaniżenia podatku akcyzowego.
W związku z podejrzeniem naruszenia przepisów skierowano 50 zawiadomień do Policji lub Prokuratury. KAS zapowiedziała kontynuację działań kontrolnych.
Nowe kategorie wyrobów akcyzowych od 2025 r.
Zmiany legislacyjne istotnie poszerzyły krąg podmiotów objętych obowiązkami akcyzowymi:
- od 1 lipca 2025 r. zakresem regulacji akcyzowych objęto urządzenia do waporyzacji, zestawy części do takich urządzeń oraz płyn do papierosów elektronicznych zawarty w jednorazowych e-papierosach (jako odrębny rodzaj wyrobu akcyzowego),
- a od 1 sierpnia 2025 r. – saszetki nikotynowe, inne wyroby nikotynowe oraz wyroby nowatorskie objęte rozszerzoną definicją ustawową.
Część podmiotów, które dotychczas nie były podatnikami akcyzy, począwszy od wskazanych terminów wykonywać czynności podlegające opodatkowaniu akcyzą. Warto zweryfikować, czy w ślad za tym powstały obowiązki rejestracyjne w CRPA oraz w zakresie uzyskania odpowiednich zezwoleń, obowiązek oznaczania wyrobów znakami akcyzy, wymóg prowadzenia ewidencji akcyzowej oraz obowiązki dokumentacyjne przy przemieszczeniach i nabyciach wewnątrzwspólnotowych.
Akcyza w budżecie – dlaczego organy traktują ten obszar priorytetowo
W 2025 r. dochody z podatku akcyzowego wyniosły 92,5 mld zł – o ok. 2,2 mld zł (2,4%) więcej niż w roku poprzednim (choć wstępne założenia zakładały wyższą kwotę, w świetle m.in. podwyżek na wybrane wyroby i objęcia opodatkowaniem nowych wyrobów). W tym samym czasie podwyższono stawki m.in. na wyroby alkoholowe, papierosy, wyroby nowatorskie, tytoń do palenia, płyn do papierosów elektronicznych i susz tytoniowy. Z perspektywy organów podatkowych każde uszczuplenie w akcyzie przekłada się bezpośrednio na istotne ubytki dochodów budżetowych – co wyjaśnia intensywność działań kontrolnych.
Czego mogą dotyczyć kontrole
Kontrola akcyzowa rzadko ogranicza się wyłącznie do weryfikacji wysokości zapłaconego podatku. W praktyce organy badają również:
- prawidłowość klasyfikacji wyrobów dla celów akcyzy,
- kompletność rejestracji i posiadanych zezwoleń,
- zgodność oznakowania wyrobów z wymogami dotyczącymi znaków akcyzy,
- rzetelność dokumentacji nabycia, dostawy, importu i przemieszczeń,
- prawidłowość i kompletność ewidencji akcyzowych,
- zgodność danych deklarowanych organom z rzeczywistymi parametrami wyrobów (ilość, masa, objętość, pojemność).
Co powinni zrobić podatnicy?
Podmioty działające w branży tytoniowej, nikotynowej, e-papierosów, alkoholu, paliw i energii powinny przeprowadzić przegląd wewnętrznych procedur pod kątem aktualnych regulacji. Dotyczy to zwłaszcza podmiotów, które od 2025 r. znalazły się w nowym reżimie akcyzowym i mogą nie mieć jeszcze w pełni dostosowanych procesów.
Brak odpowiednich procedur – niezależnie od dobrej woli podatnika – może istotnie zwiększać ryzyko w razie kontroli.
W razie pytań dotyczących obowiązków akcyzowych, przygotowania do kontroli lub weryfikacji procedur wewnętrznych zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem.
AUTORZY WPISU
E: szymon.chyra@pl.Andersen.com
T: +48 881 823 182
E: zofia.muszala@pl.andersen.com
T: +48 532 431 652