Prawo środowiskowe | podsumowanie września 2026
Greenwashing a Dyrektywa EmpCo – nowe zasady coraz bliżej
Polska implementacja tzw. Dyrektywy EmpCo (UE 2024/825) jest na końcowym etapie. Ustawa o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta została uchwalona przez Sejm 4 września 2026 r., a 24 września 2026 r. przekazana Prezydentowi do podpisu.
Celem nowych regulacji jest ograniczenie tzw. greenwashingu, w szczególności poprzez ograniczenie stosowania ogólnych i nieweryfikowalnych deklaracji środowiskowych. Ryzyko dotyczy m.in. haseł takich jak „ekologiczny”, „przyjazny dla środowiska” czy „neutralny klimatycznie”, jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie odpowiednio uzasadnić takich twierdzeń.
Nowe przepisy obejmują również deklaracje dotyczące przyszłych celów środowiskowych, oznakowania i certyfikacji oraz porównań produktów pod kątem ich wpływu na środowisko.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Warto już teraz przeprowadzić przegląd stosowanych environmental claims – na stronach internetowych, na opakowaniach, w reklamach i materiałach marketingowych – oraz zweryfikować, czy każde z nich znajduje potwierdzenie w dostępnych danych i dokumentacji.
Nowe przepisy wejdą w życie prawdopodobnie z dniem 27 września 2027 r,
Przenoszenie zezwoleń odpadowych
Według projektu nowelizacji ustawy o odpadach zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów będzie można przenosić na inny podmiot. Dotychczas nowy podmiot przejmujący działalność musiał zwykle uzyskać własną decyzję.
Podstawą ma być nowy art. 46a ustawy o odpadach. Przeniesienie możliwe jest za zgodą dotychczasowego posiadacza zezwolenia, bez pełnej procedury wydawania nowej decyzji.
Zasadą jest, że przenosi się całe zezwolenie. Nie będzie można podzielić uprawnień.
Przejmujący musi przyjąć wszystkie warunki z zezwolenia, wykazać spełnienie wymagań ustawowych, w tym niekaralność, przejąć odpowiedzialność za zgromadzone odpady, ustanowić wymagane zabezpieczenie roszczeń.
W razie reorganizacji spółek (łączenie, podział) podmiot przejmujący lub nowo zawiązany będzie mógł prowadzić działalność na podstawie dotychczasowego zezwolenia do czasu rozpatrzenia wniosku o jego przeniesienie.
Przepisy mogą uprościć przejęcia przedsiębiorstw, reorganizacje grup kapitałowych i sukcesje, ograniczyć ryzyko przerwania działalności oraz obniżyć koszty i skrócić postępowania. Przy planowaniu transakcji warto uwzględnić nowe wymagania: odpowiedzialność za odpady zgromadzone u poprzednika oraz zabezpieczenie roszczeń.
Nowy katalog odpadów. Projekt rozporządzenia MKiŚ
W wykazie prac legislacyjnych MKiŚ pojawił się projekt rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów z 3 września 2026 r. Ma zastąpić rozporządzenie z 2020 r. i wdrożyć decyzję delegowaną Komisji (UE) 2025/934. Zmiany dotyczą głównie odpadów bateryjnych.
Co się zmienia
- Nowe kody dla baterii i akumulatorów (m.in. przebudowa podgrupy 16 06 oraz nowe pozycje w grupach 10, 19 i 20), a część kodów zostaje skreślona.
- Niektóre strumienie dotąd nieuznawane za niebezpieczne zostaną oznaczone „*”.
- Nowe przepisy mają wejść w życie już 9 grudnia 2026 r.
Okres przejściowy
- Ewidencja i sprawozdawczość: do 31 grudnia 2026 r. (ewidencja) oraz w sprawozdaniach za 2026 r. i lata wcześniejsze nadal stosuje się stare kody.
- Decyzje już wydane: zachowują moc. Tabela korelacji przyporządkowuje stare kody do nowych, więc zezwolenia i pozwolenia nie wymagają automatycznej zmiany. Dotyczy to też decyzji innych niż zezwolenia, jeśli odwołują się do kodów odpadów.
- Postępowania w toku: kody określa się już według nowego katalogu, a organ może wezwać do uzupełnienia wniosku. Wyjątek dotyczy spraw o przedłużenie decyzji z art. 193 ust. 1c POŚ i art. 226a ust. 1 ustawy o odpadach.
- Nowe odpady niebezpieczne: wymagania dla odpadów niebezpiecznych zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2030 r. Wyjątkiem są sytuacje, gdy decyzja sama przewiduje odmienne wymagania.
Należy sprawdzić, czy odpady wytwarzane, zbierane lub przetwarzane w przedsiębiorstwie, zwłaszcza baterie, akumulatory, żużle i frakcje z ich recyklingu, są poprawnie sklasyfikowane według nowego katalogu. Porównać kody z decyzji z tabelą korelacji (załącznik nr 2) i ocenić, czy potrzebny jest wniosek o zmianę decyzji. Rozporządzenie nie nakłada takiego obowiązku, a dotychczasowe kody można stosować do końca ważności decyzji.
System kaucyjny, resort szykuje rozszerzenie na szkło jednorazowe
Co zapowiedziano.
Na Forum Ekonomicznym w Karpaczu ministra Paulina Hennig-Kloska zapowiedziała planowaną na jesień ocenę działania systemu kaucyjnego, wyznaczenie kolejnych celów (zwłaszcza w logistyce) oraz propozycję rozszerzenia katalogu opakowań. Wśród analizowanych rozwiązań jest kaucja na jednorazowe opakowania szklane, w tym „małpki”. Wiceministra Anita Sowińska mówiła już w lipcu: „przygotowujemy się koncepcyjnie”. Ministra wcześniej oceniała, że to „kwestia kiedy, a nie czy”.
Od startu systemu (1 października 2025 r.) do końca lipca 2026 r. zebrano 3,2 mld butelek i puszek. W samym lipcu zwrócono ok. 900 mln opakowań. Na początku sierpnia działało ponad 60 tys. punktów zbiórki, w tym ok. 17,5 tys. automatów.
Przy podsumowaniu pierwszego roku resort podał nowe dane:
- zebrano ok. 5 mld opakowań,
- poziom zwrotu wynosi ok. 59% (72% po uwzględnieniu opóźnień logistycznych), przy celu 77% na pierwszy rok,
- punktów zbiórki jest ok. 65,5 tys., w tym 23,5 tys. z automatami, które przyjmują ok. 90% zwrotów.
Ministra poinformowała też, że projekt nowelizacji ustawy jest przygotowany i obejmuje małe butelki szklane. Zapowiedziała wydłużenie ważności bonów z 30 do 90 dni oraz dążenie do poziomu 90% zwrotów. Według jednego z serwisów rozważany jest ok. 2-letni okres dostosowawczy (vacatio legis).
Co to oznacza dla przedsiębiorców
Zbiórka szkła jednorazowego wymaga innych urządzeń. Automaty na puszki i PET nie przyjmują szkła, a maszyny do szkła kosztują ok. 30–70 tys. zł netto. Ponad połowa punktów to małe sklepy do 200 m², dla których koszty i miejsce będą największym problemem.
Możliwe nowe obowiązki dla producentów i importerów napojów (w tym alkoholowych), tj. rejestracyjne, rozliczeniowe i raportowe, a także koszty kaucji i logistyki.
Operatorzy będą mieli nowe cele logistyczne i zmiana zasad dotyczących bonów.
Zgodnie z wymogami UE system ma osiągnąć 77% selektywnej zbiórki do 2028 r. i 90% od 2029 r. Szczegóły rozszerzenia (pojemności butelek, daty wejścia w życie) mają zostać ogłoszone w najbliższym czasie.
Należy śledzić wykaz prac legislacyjnych rządu i konsultacje projektu nowelizacji. Producenci i sieci handlowe powinni już teraz oszacować wolumeny szkła jednorazowego oraz koszty ewentualnych inwestycji w automaty.
Oferujemy wsparcie w zakresie:
- techniczno-podatkowej oceny inwestycji;
- identyfikacji kosztów kwalifikowanych;
- kalkulacji korzyści;
- przygotowania dokumentacji potwierdzającej prawo do ulgi;
- analizy historycznych rozliczeń i toczących się sporów;
- oceny wpływu nowych przepisów na działalność klientów i przygotowania jej do ich wdrożenia.
W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości, pozostajemy do dyspozycji.
KONTAKT
E: marcin.matyka@pl.Andersen.com
T: +48 22 690 08 60
M: +48 669 768 444
E: dominika.ksiazek@pl.Andersen.com
T: +48 22 690 08 88
