HReports | Pierwsze efekty kontroli umów cywilnych przez PIP
Pierwsze interpretacje GIP
Państwowa Inspekcja Pracy opublikowała pierwsze dziewięć interpretacji indywidualnych wydanych przez Głównego Inspektora Pracy na podstawie ustawy nadającej PIP nowe uprawnienia kontrolne wobec umów cywilnoprawnych. Dotyczą one oceny, czy model współpracy opisany we wniosku o wydanie interpretacji stanowi stosunek pracy.
Opublikowane interpretacje pozwalają pracodawcom ocenić ryzyko zakwestionowania własnego modelu współpracy jeszcze przed ewentualną kontrolą PIP, na podstawie stanowiska GIP w podobnych, już rozstrzygniętych sprawach.
W pięciu przypadkach GIP stwierdził, że opisany model współpracy w rzeczywistości stanowi stosunek pracy, w tym między innymi w dwóch przypadkach dotyczących modelu agencji pracy tymczasowej.
W czterech przypadkach GIP potwierdził poprawność modelu cywilnoprawnego:
- kontrakty ramowe B2B ze specjalistami IT wykonującymi usługi na podstawie odrębnych zamówień, bez sztywnego nadzoru nad miejscem, czasem i sposobem ich realizacji, przy jednoczesnym braku gwarancji zleceń oraz możliwości odmowy ich przyjęcia;
- współpraca z osobami pozyskującymi kontakty handlowe i potencjalnych klientów, z pełną swobodą co do miejsca, czasu i sposobu pracy, przy jednoczesnym wyznaczeniu wyłącznie celów oraz zadań do wykonania bez bieżącej kontroli ich wykonywania;
- umowy zlecenia z kierowcami samodzielnie zgłaszającymi dyspozycyjność – dni w których mogą wykonywać przewozy, na podstawie której sporządzany jest ich harmonogram kursów, przy czym nie mają oni obowiązku pozostawania w stałęj gotowości do wykonywania zleceń;
- umowy o współpracę z osobami prowadzącymi jednoosobową działalność gospodarczą, wykonującymi usługi w ramach zamówień określających oczekiwany rezultat i termin, z prawem powierzenia ich podwykonawcom, wynajmowanym od zleceniodawcy sprzętem i własnym ubezpieczeniem OC
https://www.gov.pl/web/pip/interpretacje
Ministerstwo odpowiada jak formułować neutralne płciowo ogłoszenia o pracę
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Pani Agnieszka Dziemianowicz-Bąk w odpowiedzi na interpelację poselską wskazała wytyczne jak formułować ogłoszenia o pracę przepisu art. 183ca § 3 Kodeksu pracy.
W pierwszej kolejności wskazano, że w praktyce chodzi o to, aby zapoznając się z ogłoszeniem o naborze do pracy nie można było odnieść wrażenia, że ogłoszenie kierowane jest tylko do osób o określonej płci.
Dodatkowo, wskazano, że neutralność pod względem płci w nazewnictwie stanowisk, rozumianą jako nieużywanie nazwy wskazującej jedną tylko płeć, osiągnąć można na kilka sposobów, np.:
— używając form złożonych (np. nauczycielka/nauczyciel),
— stosując nazwę stanowiska w formie męskiej lub żeńskiej, ale z informacją odnoszącą się do obu płci (np. pielęgniarz K/M),
— informując o poszukiwaniu osoby na dane stanowisko (np. „poszukujemy osoby na stanowisko spawacza”),
— używając form opisowych rodzaju pracy (np. zatrudnienie przy sprzątaniu terenu).
Każdy z przywołanych sposobów określenia nazwy stanowiska uznać należy za zgodny z treścią przepisu art. 183ca § 3 k.p., zaś wyboru między nimi dokonuje pracodawca.
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/interpelacja.xsp?documentId=FC321297A13CFE4EC1258E2E0049CF2D
Zlecenie ze studentem – czy zawsze to bezpieczne rozwiązanie?
W interpretacji z 17 sierpnia 2026 r. (GIP-GPP.50.18.2026.2) GIP uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe i stwierdził, że współpraca ze studentami wykonującymi czynności sprzedawców oraz pracowników produkcji stanowi stosunek pracy. Wnioskodawca prowadzi piekarnię i obsadza te stanowiska w pierwszej kolejności pracownikami, a w zależności od bieżących potrzeb i dyspozycyjności studentów powierza czynności zleceniobiorcom; studenci sami zgłaszają dni i godziny dostępności, na tej podstawie sporządzany jest harmonogram, nie są zobowiązani do stałych dni ani godzin, mogą odmówić zlecenia, a w okresach sesji, praktyk i zajęć dydaktycznych współpraca jest zawieszana.
GIP uznał tę swobodę za element istotny, ale nie dominujący, wskazując, że dla kwalifikacji stosunku prawnego liczy się nie tylko to, czy dana osoba może zdecydować o podjęciu aktywności w określonym czasie, lecz również jaki zakres samodzielności zachowuje po jej podjęciu. Rozstrzygnęło ustalenie, że czynności studentów służą bieżącemu funkcjonowaniu sklepów i procesu produkcyjnego, nie zostały opisane jako wyodrębnione usługi wykonywane według samodzielnie przyjętej organizacji, a ich zakres zależy od aktualnego zapotrzebowania i jest każdorazowo konkretyzowany przez wnioskodawcę – co GIP uznał za podporządkowanie w zakresie organizacji procesu pracy.
https://www.gov.pl/web/pip/interpretacja-nr-7
Nowa lista samokontroli GIP – kolejny projekt
Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń przekazał 18 sierpnia 2026 r. Radzie Ochrony Pracy własną listę samokontroli, mającą pomóc pracodawcom w ocenie, czy umowa cywilnoprawna zawarta z konkretną osobą jest właściwą formą zatrudnienia i zwrócił się do jej członków o uwagi. Lista pozostaje w konsultacjach i nie ma jeszcze ostatecznego kształtu. Liczy 30 pytań i jest drugim podejściem inspekcji do tego narzędzia – pierwszą wersję, obejmującą 42 pytania, przygotował poprzedni Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki. Pytania dotyczą powodu wyboru umowy cywilnoprawnej, formy zatrudnienia innych osób wykonujących taką samą pracę, wyznaczenia zakresu obowiązków i przełożonego, bieżących poleceń, osobistego wykonywania pracy, godzin i miejsca pracy, usprawiedliwiania nieobecności, premii oraz rozkładu ryzyka i własności narzędzi, a według wskazania zawartego w liście odpowiedź „tak” na większość z nich może oznaczać wysokie prawdopodobieństwo nawiązania stosunku pracy. Nowością względem wersji Staneckiego jest wypełniona rubryka uwag z podpowiedziami, kiedy udzielić odpowiedzi twierdzącej.
https://www.prawo.pl/kadry/lista-samokontroli-nowa-wersja,1551047.html
Odprawa po odmowie przyjęcia wypowiedzenia zmieniającego – Sąd Najwyższy przypomina zasadę wyjątku
W postanowieniu z 18 sierpnia 2026 r. (I PSK 447/26) Sąd Najwyższy potwierdził obowiązującą linię orzeczniczą, że odprawa pieniężna z art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych jest świadczeniem dla pracowników, którzy tracą pracę z przyczyn ich niedotyczących, a nie dla tych, którym pracodawca zmienia warunki pracy lub płacy i proponuje w dobrej wierze dalsze zatrudnienie. Złożenie takiej propozycji jest bowiem z istoty rzeczy korzystne dla pracownika, ponieważ pozwala mu zachować miejsce pracy. Konsekwencją tego założenia jest reguła, że po odmowie przyjęcia nowych warunków odprawa może zostać zasądzona tylko wyjątkowo: gdy warunki zaproponowane w wypowiedzeniu zmieniającym można uznać za zmierzające w istocie do rozwiązania stosunku pracy, czyli za propozycję pozorną, albo gdy są obiektywnie nie do przyjęcia. Sąd Najwyższy jednocześnie zaznaczył, że pracownik ma oczywiście prawo odrzucić warunki, które obiektywnie są do przyjęcia i nie mają charakteru pozornego – tylko że wtedy jego odmowa staje się współprzyczyną rozwiązania umowy i prawa do odprawy nie generuje.
AUTOR WPISU
E: piotr.krupa@pl.Andersen.com
T: +48 32 731 68 52
M: +48 502 109 333