Nowelizacja VAT / Odpowiedzialność solidarna w VAT

2026 / 09 / 29

25 września br. Prezydent podpisał nowelizację ustawy o VAT, która m.in. rozszerza zakres solidarnej odpowiedzialności podatnika.

Z dniem 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie istotne zmiany do ustawy o VAT. W szczególności, solidarna odpowiedzialność nabywcy za zaległości VAT dostawcy zostanie rozszerzona na określone kategorie usług.

Nowelizacja będzie zatem istotna przede wszystkim dla podmiotów nabywających usługi IT, księgowe, doradcze, reklamowe i inne usługi profesjonalne.

Rozszerzenie mechanizmu solidarnej odpowiedzialności

Odpowiedzialność solidarna nabywcy oznacza, że nabywca usługi objętej tym mechanizmem może odpowiadać za zaległości podatkowe usługodawcy, od którego nabył tę usługę, w części VAT proporcjonalnie przypadającej na tę transakcję. Dotychczas to rozwiązanie dotyczyło wyłącznie wybranych, określonych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT kategorii towarów (np. paliwa, wybrane metale i wyroby stalowe oraz część elektroniki).

Na mocy omawianej nowelizacji mechanizm ten zostanie rozszerzony m.in. na wybrane usługi o charakterze marketingowym, IT, doradczym, księgowym, technicznym (szczegółowy katalog usług jest określony w dodanym do ustawy o VAT załączniku nr 16 – wskazuje konkretne kody PKWiU).

Wyłączenia odpowiedzialności solidarnej

Odpowiedzialność solidarna nie znajdzie zastosowania m.in., gdy:

zapłata za usługę zostanie dokonana z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (MPP);
kwota należności ogółem (brutto) na fakturze jest niższa niż 15 000 zł – chyba, że łączna wartość netto usług nabywanych od tego samego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł;
zaległość kontrahenta nie była związana z jego uczestnictwem w nierzetelnym rozliczaniu VAT w celu uzyskania korzyści majątkowej.

Co to oznacza w praktyce?

Nowe przepisy mogą prowadzić do powstania dodatkowego ryzyka podatkowego po stronie podatników nabywających usługi wymienione we wprowadzanym załączniku nr 16 do ustawy o VAT. Dokładne określenie jego skali będzie wymagało w pierwszej kolejności weryfikacji, które z nabywanych usług będą objęte nową regulacją. Z perspektywy praktycznej pierwszym krokiem powinien być więc przegląd nabywanych usług i ustalenie, które z nich mogą być objęte nowymi regulacjami. Jak pokazuje nam dotychczasowa praktyka, kluczowe będzie odpowiednie zaklasyfikowanie usług do prawidłowych kodów PKWiU, co wymaga analizy zakresu umów z kontrahentami.

Przykłady z branży IT wskazują, że w zależności od postanowień umów, świadczenia wykonywane przez podwykonawcę mogą mieć różną klasyfikację na gruncie PKWiU, a w rezultacie, część z nich może podlegać pod nowy załącznik nr 16 oraz solidarną odpowiedzialność, a część nie.

W dalszej kolejności warto zidentyfikować kontrahentów, których zmiany będą dotyczyć, oraz określić sposób ograniczenia ryzyka ponoszenia solidarnej odpowiedzialności za zaległości w VAT usługodawcy.

Takie działania warto przeprowadzić jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie tj. przed 1 stycznia 2027 r.

Inne zmiany

Nowelizacja ustawy o VAT wprowadza także szereg innych zmian. Dotyczyć będą m.in.:

utworzenia i prowadzenia składu VAT,
zniesienia obowiązku wykazywania w JPK_VAT importu usług, które w Polsce podlegają zwolnieniu z VAT,
możliwości wstecznej weryfikacji statusu kontrahenta jako podatnika VAT,
objęcia stawką 0% także usług ubezpieczenia związanego z importowanymi towarami (pod warunkiem, że wartość usług została ujęta w podstawie opodatkowania),
ograniczenia poboru odsetek od niepobranej kwoty VAT z tytułu importu towarów – zasadniczo do przypadków, w których podatek zostanie określony w związku z powstaniem długu celnego na podstawie art. 79 UKC lub w wyniku kontroli,
zniesienia obowiązku zapłaty VAT z tytułu WNT środka transportu w terminie 14 dni przez podatników rozliczających takie WNT w okresowych deklaracjach VAT – podatek będzie rozliczany w zwykłym terminie właściwym dla danej deklaracji,
załącznika nr 15 do ustawy o VAT – towary objęte załącznikiem będą identyfikowane co do zasady według klasyfikacji CN zamiast PKWiU (ze względu na różnice między tymi klasyfikacjami zakres objętych załącznikiem pozycji towarowych może ulec zmianie).

Omawiane zmiany wejdą w życie zasadniczo 1 stycznia 2027 r.

Jak możemy pomóc?

Rekomendujemy, aby jeszcze przed 1 stycznia 2027 r. dokonać weryfikacji, które z nabywanych usług będą objęte nową regulacją. Nasz zespół może przeprowadzić przegląd Twoich zakupów usług pod kątem załącznika nr 16, ocenić umowy i przygotować procedurę weryfikacji kontrahentów.

Zapraszamy do kontaktu!

KONTAKT