CIT pod lupą – ulgi i preferencje | Ulga B+R w praktyce: kto i co może odliczyć?
Ulga badawczo-rozwojowa (ulga B+R), to jedna z preferencji podatkowych, której celem jest wspieranie innowacyjności. W praktyce pozwala obniżyć podstawę opodatkowania o określone koszty poniesione na działalność badawczo-rozwojową — mimo że te same wydatki zostały już wcześniej zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Innymi słowy, podatnik najpierw ujmuje wydatek w kosztach podatkowych, a następnie może dodatkowo odliczyć go od podstawy opodatkowania jako koszt kwalifikowany.
Dla kogo jest ulga B+R?
Z ulgi B+R mogą skorzystać podatnicy CIT, którzy:
- uzyskują przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych,
- prowadzą działalność badawczo-rozwojową oraz
- ponoszą koszty kwalifikowane związane z tą działalnością.
Preferencja nie jest zarezerwowana wyłącznie dla dużych firm czy podmiotów posiadających status centrum badawczo-rozwojowego. Może być dostępna również dla spółek produkcyjnych, technologicznych, informatycznych, projektowych czy usługowych — o ile ich działania spełniają ustawową definicję działalności B+R.
Działalność badawczo-rozwojowa oznacza działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną systematycznie w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania tej wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Ważne!
Innowacyjność nie zawsze musi oznaczać rozwiązanie przełomowe w skali branży czy regionu. W praktyce często wystarczające jest opracowanie nowego lub istotnie ulepszonego produktu, procesu, technologii albo usługi w skali danego przedsiębiorstwa.
Warunki skorzystania z ulgi
Aby zastosować ulgę B+R, podatnik powinien przede wszystkim zidentyfikować projekty lub obszary działalności, które mają charakter badawczo-rozwojowy. Nie każda modernizacja, aktualizacja produktu czy bieżące dostosowanie do potrzeb klienta będzie stanowiło działalność B+R. Kluczowe jest wykazanie elementu twórczego, systematyczności oraz celu w postaci zwiększenia zasobów wiedzy lub wykorzystania wiedzy do nowych zastosowań. Prace o charakterze rutynowym, nawet jeśli mają charakter ulepszeń, nie będą kwalifikować się do działalności badawczo-rozwojowej (np. bieżące usuwanie wad produktu, które nie wymaga istotnych prac projektowych).
Dodatkowo kluczowe jest, aby podatnik ponosił wydatki mieszczące się w zamkniętym katalogu kosztów kwalifikowanych. Wydatki te muszą kwalifikować się do kosztów uzyskania przychodów, być związane z działalnością B+R oraz nie mogą zostać podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie ani odliczone od podstawy opodatkowania w inny sposób.
Przedsiębiorcy działający w specjalnej strefie ekonomicznej albo korzystający z Polskiej Strefy Inwestycji powinni również pamiętać, że odliczeniu podlegają tylko te koszty kwalifikowane, które nie są uwzględniane w dochodzie zwolnionym.
Podsumowując, w celu skorzystania z ulgi B+R, konieczne jest spełnienie następujących wymogów:
- prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej,
- poniesienie określonych kosztów związanych z tą działalnością,
- brak zwrotu poniesionych kosztów kwalifikowanych w jakiejkolwiek formie,
- w przypadku korzystania ze zwolnienia strefowego lub decyzji o wsparciu – nieujęcie wskazanych kosztów w kalkulacji dochodu zwolnionego,
- uzyskanie przychodów z działalności operacyjnej (tj. innych niż przychody z zysków kapitałowych),
- Prowadzenie dokumentacji projektowej i ewidencji technicznej oraz rachunkowej dla potrzeb udokumentowania i prawidłowego rozliczenia ulgi.
Jak działa ulga B+R?
Mechanizm działania ulgi pozwala na podwójne podatkowe rozliczenie tego samego wydatku. Najpierw wydatek, np. wynagrodzenie pracownika zaangażowanego w projekt B+R, jest zaliczany do kosztów uzyskania przychodów. Następnie może zostać dodatkowo odliczony od podstawy opodatkowania jako koszt kwalifikowany w ramach ulgi B+R.
Przykład:
Spółka poniosła w roku podatkowym 500 000 zł kosztów kwalifikowanych, w tym 300 000 zł kosztów wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w B+R oraz 200 000 zł kosztów materiałów i surowców wykorzystanych w projektach B+R. Przy założeniu, że spółka nie posiada statusu centrum badawczo-rozwojowego, może odliczyć 200% kosztów wynagrodzeń oraz 100% pozostałych kosztów kwalifikowanych.
Oznacza to dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania w wysokości 800 000 zł, tj. 600 000 zł z tytułu kosztów pracowniczych oraz 200 000 zł z tytułu materiałów i surowców. Przy stawce CIT 19% potencjalna oszczędność podatkowa z samego dodatkowego odliczenia wyniosłaby 152 000 zł.
Koszty kwalifikowane — co można odliczyć?
Katalog kosztów kwalifikowanych obejmuje m.in. wynagrodzenia pracowników w części związanej z działalnością B+R oraz finansowane przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne, a także wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia i umów o dzieło — również w części przypadającej na działalność B+R.
Do kosztów kwalifikowanych mogą należeć również materiały i surowce bezpośrednio związane z działalnością B+R, sprzęt specjalistyczny niebędący środkiem trwałym, ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne świadczone przez określone podmioty, odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej, nabycie usługi wykorzystania takiej aparatury, koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy lub prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, a także odpisy amortyzacyjne od środków trwałych (z pewnymi wyjątkami) oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w działalności B+R.
W praktyce przykładowymi kosztami kwalifikowanymi mogą być zatem:
- wynagrodzenia osób faktycznie zaangażowanych w projekt B+R,
- specjalistyczne narzędzia laboratoryjne,
- odpisy amortyzacyjne od maszyn wykorzystywanych przy pracach badawczo -rozwojowych,
- koszty badań zlecanych jednostkom naukowym.
W przypadku podatników nieposiadających statusu centrum badawczo-rozwojowego, możliwe jest odliczenie od podstawy opodatkowania 200% kosztów związanych z wynagrodzeniami pracowników B+R oraz 100% kosztów innego rodzaju, opisanych wyżej. W przypadku wydatków na wynagrodzenia oznacza to, że efektywnie pomniejszą one dochód podatkowy trzykrotnie (raz jako koszt podatkowy i dwukrotnie w ramach ulgi B+R). Przy wydatkach B+R innego rodzaju pomniejszenie nastąpi dwukrotnie – raz jako koszt podatkowy i dodatkowo jednokrotnie w ramach ulgi.
Ewidencja i dokumentacja
Skorzystanie z ulgi B+R wymaga odpowiedniego przygotowania dokumentacyjnego. Podatnik ma obowiązek wyodrębnić koszty działalności B+R w prowadzonej ewidencji rachunkowej. Co ciekawe, Ministerstwo Finansów w publikowanych materiałach wskazuje, że wystarczające jest wyodrębnienie tych kosztów na koniec roku podatkowego, jednak w praktyce znacznie bezpieczniejsze jest prowadzenie dokumentacji na bieżąco.
Prawidłowa dokumentacja powinna obejmować przede wszystkim opis projektów B+R, wskazanie celu prac, harmonogram, zakres zadań poszczególnych osób, ewidencję czasu pracy pracowników zaangażowanych w B+R, zestawienie kosztów kwalifikowanych, dowody księgowe oraz dokumenty potwierdzające związek wydatków z konkretnym projektem.
Co, jeżeli spółka nie ma dochodu?
Problemem wielu innowacyjnych firm jest to, że ponoszą wysokie koszty prac rozwojowych, ale w danym roku osiągają stratę albo dochód zbyt niski, aby w pełni wykorzystać ulgę B+R. Ustawa o CIT przewiduje w takim przypadku możliwość rozliczenia niewykorzystanego odliczenia w kolejnych sześciu latach podatkowych.
Dodatkowym rozwiązaniem jest ulga na innowacyjnych pracowników. Pozwala ona podatnikowi, który nie wykorzystał w pełni ulgi B+R z powodu straty albo zbyt niskiego dochodu, pomniejszać zaliczki na PIT pobierane od wynagrodzeń osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność B+R. Chodzi zatem o mechanizm, który pozwala częściowo „odzyskać” korzyść podatkową szybciej, bez oczekiwania na dochód w kolejnych latach.
Kwotę podlegających przekazaniu zaliczek na PIT pomniejsza się w tym przypadku o iloczyn kwoty nieodliczonej ulgi B+R i stawki podatku obowiązującej podatnika w danym roku.
Ważne!
Z rozwiązania tego można korzystać w odniesieniu do osób, których czas pracy przeznaczony na działalność B+R wynosi co najmniej 50% ogólnego czasu pracy albo czasu przeznaczonego na wykonanie usługi na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.
Na co uważać?
Najczęstsze ryzyka dotyczą:
- błędnej kwalifikacji zwykłych, rutynowych działań jako działalności B+R,
- braku ewidencji czasu pracy oraz niewystarczającej dokumentacji prowadzonych prac,
- zaliczania do ulgi kosztów niezwiązanych bezpośrednio z projektami B+R albo kosztów, które zostały podatnikowi zwrócone, np. w ramach dotacji.
Warto też pamiętać, że samo prowadzenie działalności technologicznej, produkcyjnej czy informatycznej nie oznacza jeszcze automatycznie prawa do ulgi. Decydujące znaczenie ma charakter konkretnych prac oraz ich właściwe udokumentowanie.
Ulga B+R może zatem przynieść realne oszczędności podatkowe — szczególnie w firmach, które rozwijają produkty, wdrażają nowe technologie, automatyzują procesy lub tworzą oprogramowanie. Dobrze wdrożona i stosowana jest realnym wsparciem dla przedsiębiorstw, które inwestują w rozwój i wprowadzają innowacyjne technologie. Warto również pamiętać, że w określonych przypadkach możliwe jest również łączenie ulgi B+R z preferencją IP Box oraz innymi ulgami, jednak temu zagadnieniu poświęcimy więcej miejsca w kolejnych wpisach.
Nasze wsparcie
- Analiza prowadzonej działalności pod kątem definicji działalności badawczo-rozwojowej;
- Identyfikacja kosztów kwalifikowanych;
- Pomoc w sporządzeniu niezbędnej dokumentacji;
- Przygotowanie procedury stosowania i rozliczania ulgi B+R;
- Przygotowanie wniosków o indywidualne interpretacje podatkowe w zakresie możliwości skorzystania z ulgi B+R;
- Pomoc przy rozliczeniu ulgi B+R w zeznaniu rocznym/ korekcie deklaracji.
AUTORZY WPISU
E: piotr.sukienik@pl.Andersen.com
T: +48 32 731 68 50
E: elzbieta.kawala@pl.Andersen.com
T: +48 32 731 68 83