HReports | Zmiany w PIP, wyższe diety i nowe zasady staży – co czeka pracodawców w 2026 r.?
Nowy projekt ustawy dotyczącej PIP
Z końcem stycznia opublikowano kolejny projekt nowelizacji przepisów dotyczących działalności Państwowej Inspekcji Pracy. Zgodnie z uzasadnieniem, głównym celem zmian jest wyposażenie inspektorów pracy w kompetencję zobowiązywania stron stosunku prawnego do doprowadzenia go do zgodności z obowiązującymi przepisami.
Nowe regulacje mają objąć sytuacje, w których dana relacja wykazuje cechy stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 Kodeksu pracy, choć formalnie strony łączy inna umowa (np. cywilnoprawna lub B2B). W takich przypadkach inspektor pracy będzie mógł wydać polecenie nakazujące stronom ukształtowanie relacji zgodnie z prawem — w praktyce oznaczające konieczność zawarcia umowy o pracę. Dopiero brak wykonania takiego polecenia ma skutkować wydaniem decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy, od której przysługiwać będzie odwołanie do sądu.
Istotną nowością jest również wprowadzenie instytucji interpretacji indywidualnych wydawanych przez Głównego Inspektora Pracy. Przedsiębiorcy będą mogli wystąpić z wnioskiem o ocenę, czy opisany stosunek prawny stanowi umowę o pracę, przedstawiając własne stanowisko. Interpretacja ma być wydawana w terminie 30 dni i będzie wiążąca dla właściwego miejscowo organu PIP. Opłata za wniosek ma wynosić 40 zł.
Projekt zakłada wejście ustawy w życie w terminie trzech miesięcy od jej ogłoszenia.
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401602/katalog/13153041
Nowe stawki diet za krajowe i zagraniczne podróże służbowe
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawiło projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego należności z tytułu podróży służbowych. Zmiany obejmują zarówno delegacje krajowe, jak i zagraniczne i mają dostosować stawki do realnych kosztów ponoszonych przez pracowników. Projekt znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych.
Najważniejsza zmiana dotyczy diety krajowej, która ma wzrosnąć z 45 zł do 60 zł za dobę. W konsekwencji podwyższone zostaną także powiązane z nią świadczenia: ryczałt na dojazdy lokalne (12 zł), ryczałt noclegowy (90 zł) oraz maksymalny limit zwrotu kosztów noclegu do 1200 zł za dobę hotelową. Resort wskazuje, że dotychczasowe stawki nie nadążają za wzrostem cen i nie pokrywają rzeczywistych kosztów delegacji, zwłaszcza w dużych miastach.
Projekt przewiduje również podwyższenie diet i limitów noclegowych w wybranych podróżach zagranicznych, zmiana ta odbywa się poprzez zmodyfikowanie załącznika do Rozporządzenia. Dodatkowo zmieniono waluty rozliczeń i tak też w państwach skandynawskich diety będą ustalane w euro, a w przypadku Australii i Kanady w dolarach amerykańskich.
Choć rozporządzenie formalnie dotyczy pracowników sfery budżetowej, jego znaczenie jest szersze. Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawcy prywatni nie mogą bowiem ustalać diet niższych niż te określone w przepisach dla budżetówki. Nowe stawki mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia, z przepisami przejściowymi dla delegacji rozpoczętych przed tą datą.
Aktualnie projekt rozporządzenia jest ma etapie konsultacji publicznych i opiniowania.
https://legislacja.gov.pl/projekt/12406408/katalog/13181712#13181712
Rządowy projekt ustawy o stażach
W RCL ukazał się rządowy projekt ustawy o stażach, który ma uporządkować zasady odbywania praktyk zawodowych, wyeliminować bezpłatną pracę oraz zminimalizować ryzyko zastępowania stosunku pracy przez staż. Projektowana ustawa ma uchylić ustawę z dnia z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich.
Projekt ustawy wprowadza jednolite standardy jakości staży, które mają być realizowane wyłącznie na podstawie pisemnej umowy, określającej m.in. program stażu, zakres zadań i opiekuna odpowiedzialnego za jego przebieg. Przewidziano obowiązek wypłaty sprawiedliwego wynagrodzenia, ustalanego z uwzględnieniem charakteru zadań, intensywności pracy oraz rzeczywistego komponentu edukacyjnego. Ustawodawca zakłada również, że staże powinny mieć rozsądny czas trwania co do zasady nie dłuższy niż 6 miesięcy oraz zapewniać stażystom ochronę socjalną, dostęp do ubezpieczeń i warunki pracy zgodne z prawem krajowym i unijnym. Projekt kładzie także nacisk na transparentność: organizatorzy staży będą zobowiązani do rzetelnego informowania w ogłoszeniach o zasadach odbywania stażu oraz do zapewnienia kanałów zgłaszania nadużyć i nieprawidłowości.
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12404454/katalog/13171166#13171166
Wygaszanie rozwiązań specustawy ukraińskiej
Sejm przyjął ustawę wygaszającą dotychczasowe rozwiązania wprowadzone w związku z pomocą obywatelom Ukrainy oraz nowelizującą wybrane inne przepisy. Nowe regulacje mają wprowadzić systemowe zasady dotyczące cudzoziemców objętych ochroną czasową.
Wśród kluczowych założeń ustawy znajdują się:
- powiązanie legalności pobytu z decyzją Rady Unii Europejskiej stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców – w praktyce oznacza to, że zakres ochrony będzie bezpośrednio zależny od regulacji unijnych, bez konieczności każdorazowej zmiany przepisów krajowych,
- utrzymanie możliwości zatrudniania osób korzystających z ochrony czasowej na podstawie powiadomień do PUP; w odniesieniu do pozostałych obywateli Ukrainy mechanizm ten będzie dostępny jedynie w okresie przejściowym,
- utratę ochrony czasowej w przypadku opuszczenia terytorium Polski na okres przekraczający 30 dni.
Ustawa ma wejść w życie 5 marca 2026 r.
https://orka.sejm.gov.pl/opinie10.nsf/nazwa/2172_u/$file/2172_u.pdf
AUTOR WPISU
E: maciej.pietrzycki@pl.Andersen.com
T: +48 509 995 269