Nowelizacja ustawy o wspieraniu nowych inwestycji (PSI) uchwalona przez Sejm – co zmieniło się dla inwestorów?
22 października 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o wspieraniu nowych inwestycji oraz niektórych innych ustaw (rządowy projekt – druk nr 3160). Ustawa trafi teraz do Senatu, a następnie do podpisu Prezydenta. Nowelizacja ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o wspieraniu nowych inwestycji (dalej: ustawa o WNI) pozostaje najdalej idącą reformą zasad funkcjonowania Polskiej Strefy Inwestycji od momentu jej uruchomienia w 2018 r. i nadal zakłada wejście w życie zasadniczej części zmian od 1 stycznia 2027 r.
W porównaniu z projektem z 3 czerwca 2026 r., skierowanym do konsultacji publicznych, kierunek reformy nie uległ zmianie – planowane regulacje mają uprościć korzystanie ze zwolnień podatkowych, ograniczyć wieloletnie spory interpretacyjne oraz zwiększyć efektywność wykorzystania pomocy publicznej. Wersja przekazana do Sejmu zawiera jednak kilka istotnych modyfikacji. Najważniejszą z nich jest rezygnacja z wstecznego stosowania nowych zasad ustalania dochodu zwolnionego, co oznacza, że z liberalizacji skorzystają wyłącznie inwestorzy, którzy uzyskają decyzję o wsparciu (dalej: DoW) po 31 grudnia 2026 r. W toku prac sejmowych wprowadzono głównie zmiany legislacyjne i doprecyzowujące, jednak kilka z nich ma znaczenie praktyczne – wskazujemy je poniżej.
Reforma wiąże się bezpośrednio z zakończeniem funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych (SSE) z dniem 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. wsparcie dla przedsiębiorców będzie udzielane wyłącznie na podstawie ustawy o WNI.
Poniżej przedstawiamy podsumowanie najważniejszych zmian, ze wskazaniem różnic w stosunku do projektu z czerwca oraz zmian wprowadzonych w Sejmie:
Odejście od koncepcji „ścisłych powiązań” przy kalkulacji dochodu zwolnionego
Ustawa utrzymuje rezygnację z tzw. podejścia projektowego, zgodnie z którym każdą DoW traktuje się odrębnie, a przy reinwestycji przedsiębiorca musi oddzielać dochód z istniejących składników majątku od dochodu z nowej inwestycji. Odchodzi również od koncepcji „ścisłych powiązań” wynikającej z interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 2019 r., która – jak wskazuje uzasadnienie – sama stała się źródłem licznych sporów.
Zgodnie z ustawą zwolnieniem objęte będą dochody z działalności gospodarczej określonej w DoW i prowadzonej na terenie w niej wskazanym, jeżeli w ramach tej działalności i na tym terenie realizowana jest nowa inwestycja. Według uzasadnienia oznacza to powrót do stanu sprzed 1 stycznia 2022 r. – zwolnienie może objąć również dochody generowane przez istniejący zespół składników majątkowych, o ile działalność ta i działalność prowadzona w ramach nowej inwestycji są określone tym samym kodem PKWiU.
Zwolnienie nadal nie obejmie dochodów z działalności innej niż określona w DoW, nawet jeżeli jest ona prowadzona na tym samym terenie. Taka działalność będzie musiała zostać wydzielona organizacyjnie, a do transakcji między jednostką prowadzącą działalność zwolnioną a pozostałą częścią przedsiębiorstwa odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy o cenach transferowych.
Nowe zasady wyłącznie dla nowych decyzji o wsparciu
To najistotniejsza zmiana w stosunku do projektu z czerwca. Poprzednia wersja przewidywała, że nowe przepisy dotyczące zakresu zwolnienia będą stosowane do dochodów z wszystkich DoW uzyskanych od 1 stycznia 2022 r., a więc także przez obecnych beneficjentów PSI.
W uchwalonej ustawie nowe zasady dotyczą wyłącznie dochodów z DoW wydanych po 31 grudnia 2026 r. Do postępowań o wydanie DoW wszczętych i niezakończonych przed tą datą zastosowanie znajdą przepisy dotychczasowe. Projektodawca uzasadnia to powiązaniem szerszego zakresu zwolnienia z nowym mechanizmem zabezpieczającym w postaci opinii Szefa KAS.
Odroczenie momentu rozpoczęcia korzystania ze zwolnienia
Bez zmian w stosunku do projektu z czerwca pozostaje zasada, zgodnie z którą przy zwolnieniu opartym na kosztach nowej inwestycji dochód będzie wolny od podatku dopiero od miesiąca, w którym upłynął określony w DoW termin zakończenia inwestycji. Zmiana ta ma charakter doprecyzowujący, obecnie zasada ta wynika wyłącznie z rozporządzenia WNI. W przypadku dwuletnich kosztów pracy zwolnienie przysługuje od miesiąca, w którym rozpoczęto ponoszenie kosztów pracy z tytułu nowych miejsc pracy. Projektodawca określa to rozwiązanie jako „bezpiecznik” i przyznaje, że stanowi ono znaczne uszczelnienie w stosunku do dotychczasowej regulacji.
Opinia Szefa KAS – wyższy próg obowiązkowego opiniowania
Mechanizmem równoważącym szerszy zakres zwolnienia ma być opinia Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: Szef KAS) dotycząca danych zawartych w projekcie DoW. Próg obowiązkowego opiniowania podniesiono z 25 mln zł do 40 mln zł maksymalnej dopuszczalnej wielkości pomocy publicznej. Przy niższej pomocy przedsiębiorca będzie mógł wnioskować o wydanie opinii dopiero po 31 grudnia 2028 r.
Pozostałe zasady wydawania opinii nie zmieniły się merytorycznie:
- opinia obejmie wyłącznie przedmiot działalności związanej z nową inwestycją (kody PKWiU) oraz teren jej realizacji – w zakresie, w jakim wpływają one na zakres zwolnienia,
- Szef KAS wyda opinię w terminie miesiąca, z możliwością przedłużenia o kolejny miesiąc, a brak opinii w terminie oznacza opinię pozytywną,
- organy podatkowe będą związane wyłącznie opinią potwierdzającą prawidłowość danych, chyba że ujawnią się nowe okoliczności, nieznane Szefowi KAS na etapie opiniowania (doprecyzowanie wprowadzone w Sejmie); opinia nie wyłącza weryfikacji rozliczeń podatkowych,
- na postanowienie w sprawie opinii nie przysługuje zażalenie, a sama opinia – jak podkreśla uzasadnienie – nie jest interpretacją przepisów prawa podatkowego i nie wyklucza wystąpienia o interpretację indywidualną; procedurę opiniowania stosuje się odpowiednio także do zmiany DoW wpływającej na przedmiot działalności lub teren inwestycji.
Wydłużenie okresu obowiązywania decyzji o wsparciu do 20 lat
DoW będą wydawane na okres nie krótszy niż 15 i nie dłuższy niż 20 lat dla wszystkich obszarów. Decyzje wydane przed wejściem w życie nowelizacji zachowają dotychczasowy okres obowiązywania. W przeciwieństwie do projektu z czerwca nowelizacja nie przewiduje już ogólnej zasady stosowania znowelizowanej ustawy o WNI do decyzji wydanych wcześniej – nowe przepisy obejmą je dopiero przy ich zmianie, i to bez wymogu uzyskania opinii Szefa KAS.
Zmiana decyzji o wsparciu i poziom zatrudnienia
Ustawa wprowadza wprost ograniczenia możliwości zmiany DoW. Względem wersji z czerwca:
- obowiązek złożenia wniosku o zmianę DoW przed upływem terminu realizacji warunku, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, zawężono do warunków dotyczących poniesienia kosztów kwalifikowanych, zatrudnienia i utrzymania pracowników oraz zakończenia inwestycji (wcześniej dotyczył każdego warunku),
- do wyjątków od zakazu zmiany przedmiotu działalności dodano przypadek błędu w jego określeniu popełnionego w postępowaniu o wydanie DoW (analogiczny wyjątek dotyczy terenu inwestycji oraz średniorocznego poziomu zatrudnienia z 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku;
- zrezygnowano z wprowadzenia definicji poziomu zatrudnienia do słowniczka ustawy, w zamianprzeniesiono ją do przepisu dotyczącego zmiany DoW i odniesiono do liczby nowych miejsc pracy tworzonych w zakładzie w okresie wskazanym w DoW w dniu jej wydania (wcześniej – do wszystkich pracowników zakładu; w Sejmie odesłanie do „nowych pracowników zatrudnionych” zastąpiono odesłaniem do „nowych miejsc pracy tworzonych”); zmiana DoW nadal nie będzie mogła dotyczyć obniżenia tego poziomu o więcej niż 20%.
Robotyzacja bez obowiązku tworzenia nowych miejsc pracy
Utrzymano zwolnienie z warunku tworzenia nowych miejsc pracy dla inwestycji polegających na zakupie robota przemysłowego, przy czym Sejm je zawęził – będzie ono dotyczyć wyłącznie inwestycji, w których przedsiębiorca zadeklaruje poniesienie kosztów kwalifikowanych tylko z tytułu zakupu robota przemysłowego. Inwestycje obejmujące również inne wydatki będą więc wymagały spełnienia warunku tworzenia miejsc pracy. Zamiast odesłania do definicji z przepisów o uldze na robotyzację ustawa zawiera jednak własną definicję robota przemysłowego, który musi spełniać łącznie cztery kryteria, m.in. wymieniać dane w formie cyfrowej, być połączony z systemami zarządzania produkcją, być monitorowany za pomocą czujników, kamer lub innych podobnych urządzeń i zintegrowany z innymi maszynami w cyklu produkcyjnym.
Wygaszenie decyzji o wsparciu
Stwierdzenie wygaśnięcia DoW na wniosek przedsiębiorcy będzie możliwe, gdy nie uzyskał on dochodów podlegających zwolnieniu albo skorzystał z pomocy i spełnił wszystkie warunki decyzji. Zgodnie z uzasadnieniem uzyskanie dochodu zwolnionego wyklucza możliwość wygaszenia decyzji.
Elektroniczna Platforma PSI (ePSI)
Postępowania dotyczące DoW będą prowadzone wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem indywidualnego konta w Ewidencji Wsparcia Nowej Inwestycji. Termin uruchomienia tego rozwiązania przesunięto z 1 lipca 2028 r. na 1 stycznia 2029 r.
Pozostałe zmiany istotne dla inwestorów
- dotychczasowe rozporządzenie w sprawie pomocy publicznej udzielanej na realizację nowych inwestycji zachowa moc bez ograniczenia czasowego (w projekcie z czerwca miało utracić moc najpóźniej po 18 miesiącach),
- zarządzający obszarem będzie mógł wypowiedzieć umowę o świadczenie usług ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli przedsiębiorca nie uiszcza wynagrodzenia nieprzerwanie przez 12 miesięcy i nie ureguluje zaległości w wyznaczonym terminie,
- kontrole realizacji warunków DoW zostaną wyłączone z okresowej analizy prawdopodobieństwa naruszenia prawa przewidzianej w Prawie przedsiębiorców,
- kopie DoW będą przekazywane również Szefowi KAS, a minister właściwy do spraw gospodarki uzyska dostęp do informacji objętych tajemnicą skarbową,
Rekomendacje
Choć ustawa czeka jeszcze na rozpatrzenie przez Senat i podpis Prezydenta, a jej treść może ulec zmianie, już teraz warto:
- w przypadku nowych projektów szczególnie starannie określić we wniosku kody PKWiU i teren inwestycji – to te dane wyznaczą zakres zwolnienia i będą przedmiotem opinii Szefa KAS,
- uwzględnić w harmonogramie i modelach finansowych początkowy termin, od którego można korzystać ze zwolnienia oraz do dwóch miesięcy na wydanie opinii, w przypadku obecnych beneficjentów – zweryfikować terminy realizacji warunków DoW. W ramach naszego wsparcia, możemy pomóc w określeniu wpływu zmian na warunki korzystania z pomocy.
Wejście w życie
Co do zasady nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. .
***
W razie pytań dotyczących wpływu nowelizacji na Państwa inwestycje zapraszamy do kontaktu.
KONTAKT
E: magdalena.keska-nowicka@pl.Andersen.com
T: +48 570 287 267
E: mariusz.aleksandrowicz@pl.Andersen.com
T: +48 22 690 08 88
M: +48 601 250 765
E: bartlomiej.wietrzychowski@pl.Andersen.com
T: +48 22 690 08 88